Қарағанды облысы Балқаш қаласы сотының Қазақ

КСР-iнiң Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы кодексiнiң

52-бабын және Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексiнiң

175-бабына ескертулердiң 5-тармағын конституциялық емес деп тану жөнiндегi ұсынымы туралы

 

Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесiнiң

2000 жылғы 6 желтоқсандағы № 20/2 қаулысы

 

Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесi, құрамында Кеңес Төрағасының мiндетiн атқарушы Н.I. Өкеев, Кеңес мүшелерi Ж.Д. Бұсырманов, А. Есенжанов, А.К. Котов, Қ.Ә. Омарханов және В.Д. Шопин қатысқан, Қазақстан Республикасының әдiлет вице-министрi А.Н. Котловтың және Қазақстан Республикасы Президентi Әкiмшiлiгiнiң Мемлекеттiк-құқық бөлiмiнiң консультанты Т.Е. Нұғмановтың қатысуымен өткен ашық отырысында  Қарағанды облысы Балқаш қаласы сотының Қазақ КСР-iнiң Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы кодексiнiң 52-бабын және Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексiнiң 175-бабына ескертулердiң 5-тармағын конституциялық емес деп тану жөнiндегi ұсынымын қарады.

Қолдағы бар материалдарды, сарапшының - заң ғылымының докторы, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия мемлекеттiк университетiнiң Құқық институты қылмыстық құқық және процесс кафедрасының меңгерушiсi К.Ж. Балтабаевтың қорытындысын зерделеп шығып, баяндамашыны – Кеңес мүшесi А. Есенжановты, А.Н. Котлов пен Т.Е. Нұғмановтың сөйлеген сөздерiн тыңдап, Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесi мынаны

 

АНЫҚТАДЫ:

 

Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесiне Қарағанды облысы Балқаш қаласы сотының «Қазақстан Республикасының кейбiр заң актiлерiне қылмысқа қарсы күрес мәселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы» 2000 жылғы 5 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңын мынадай бөлiгiнде: Заңның 1-тармағында «52-бап мынадай редакцияда жазылсын...» деген сөздерден бастап «... Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген...» деген сөздерге дейiн және Заңның 3-тармағының 25) тармақшасында «Бөтен бiреудiң мүлкiн ұсақ-түйек ұрлау...» деген сөздерден бастап «...заңға сәйкес...» деген сөздерге дейiн конституциялық емес деп тану туралы ұсынымы келiп түстi.

Ұсынымнан мәлiм болғанындай, Қарағанды облысы Балқаш қаласы сотының iс жүргiзуiнде, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексiнiң, ұрлық үшiн жауаптылықты көздейтiн 175-бабы екiншi бөлiгiнiң «б» тармағымен М.Т. Қалапбергеновке айып тағу жөнiндегi қылмыстық iс жатыр. М.Т. Қалапбергеновтi қылмыстық жауаптылыққа тарту, Қазақ КСР-i Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы кодексiнiң (бұдан әрi – ҚазКСР-iнiң ӘҚБтК) 52-бабының алдыңғы редакциясын өзгерткен және Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексiнiң (бұдан әрi - ҚР  ҚК) 175-бабына ескертулердi  5-тармақпен толықтырған «Қазақстан Республикасының кейбiр заң актiлерiне қылмысқа қарсы күрес мәселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы» Заңға сәйкес жүзеге асырылған.

Аталған Заңның нормаларында, ӘҚБтК-тiң 52-бабын жаңа редакцияда  жазу  және  ҚР  ҚК-iнiң  175-бабына  ескертулердi  жаңа 5-тармақпен толықтыру туралы сөз болып отырғандықтан, өтiнiш субъектiсi, ӘҚБтК-тiң 52-бабын және ҚР ҚК-iнiң 175-бабына ескертулердiң 5-тармағын конституциялық емес деп тануды сұрайтынын ескеру қажет.

Сот өзiнiң ұсынымын, ҚазКСР-i ӘҚБтК-iнiң 52-бабына және ҚР ҚК-iнiң 175-бабына ескертулердiң 5-тармағына сай, ұрланған мүлiктiң құны Республика заңдарында белгiленген айлық есептiк көрсеткiштiң он еселенген мөлшерiнен аспайтын кезде, мүлiктiң кiмге тиесiлiгiне байланысты, бiр жағдайларда әкiмшiлiк жауаптылық, ал өзге бiр жағдайларда қылмыстық жауаптылық туындайды деп дәлелдейдi. Соттың пiкiрi бойынша, ұрлық үшiн жауаптылығы жөнiндегi мәселенi заң арқылы бұлайша шешу, Қазақстан Республикасының Конституциясымен баянды етiлген адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарына нұқсан келтiредi және Конституцияның 6-бабы 1-тармағына, 14-бабы 2-тармағына қайшы келедi. Осы баяндалғанға байланысты, сот iс жүргiзудi тоқтата тұрған және ҚазКСР-i ӘҚБтК-iнiң 52-бабын және ҚР ҚК-iнiң 175-бабына ескертулердiң 5-тармағын конституциялық  емес деп тануды өтiнiп, Конституциялық Кеңеске жүгiнген.

Балқаш қаласы сотының ұсынымын қарау кезiнде Қазақстан

Республикасының Конституциялық Кеңесi мынаны ескердi.

ҚазКСР-i ӘҚБтК-iнiң 52-бабынан және ҚР ҚК-iнiң 175-бабына ескертулердiң 5-тармағынан, меншiк құқығында ұйымға тиесiлi немесе оның қарамағындағы мүлiктi ұсақ-түйек ұрлағаны үшiн, ұрланған мүлiктiң құны әрекет жасалған кезде Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген он еселенген айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнен аспайтындай жағдайда, әкiмшiлiк жауаптылық туындайтыны, ал азаматтарға тиесiлi мүлiктi ұрлағаны үшiн ұрланған мүлiктiң құнына қатыссыз қылмыстық жауаптылық туындайтыны келiп шығады.

Соттың пiкiрiнше, жоғарыда аталған нормалар, Қазақстан Республикасында мемлекеттiк меншiк пен жеке меншiк танылатын және бiрдей қорғалатын Конституцияның 6-бабы 1-тармағына қайшы келедi. Олардың конституциялық еместiгiн негiздеу үшi